Suy tư Chúa Nhật Tuần XXIII Thường Niên A – Mt 18,15-20

Có một điều rất lạ trong thời đại chúng ta. Một người làm mình buồn, mình không nói với họ. Mình kể cho người khác.

Một người làm mình tổn thương, mình không tìm họ để giải quyết. Mình đăng một dòng trạng thái đầy ẩn ý.

Một người nói xấu mình, mình không hỏi họ. Mình chụp màn hình, gửi cho năm người bạn.

Một người làm mình thất vọng, mình không cho họ cơ hội giải thích. Mình âm thầm “unfriend”.

Và đôi khi… mình cầu nguyện cho họ, nhưng trong lòng vẫn mong Chúa cho họ một bài học.

Có lẽ đó là một trong những nghịch lý buồn nhất của người Kitô hữu thời nay:

Chúng ta rất dễ nói về tình yêu, nhưng lại rất khó nói với nhau bằng tình yêu.

Và Chúa Giêsu hôm nay chạm đúng vào vết thương ấy.

“Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi.”
(Mt 18,15)

Chúa không nói: “Đi kể cho vài người bạn thân.”

Không nói: “Đăng Facebook cho mọi người biết.”

Không nói: “Chụp màn hình rồi gửi vào nhóm.”

Cũng không nói: “Im lặng, cắt đứt và mặc kệ.”

Chúa nói một điều rất khó: “Hãy đi gặp người ấy.”

1. TẠI SAO CHÚNG TA THÍCH NÓI VỀ NGƯỜI KHÁC HƠN LÀ NÓI VỚI NGƯỜI KHÁC?

Bởi vì nói về một người dễ hơn nói với người ấy. Nói về họ, mình có thể kiểm soát câu chuyện. Mình kể phần mình muốn kể. Mình bỏ đi phần mình sai. Mình nhấn mạnh điều họ làm. Mình giảm nhẹ điều mình đã làm. Và quan trọng nhất: người kia không có mặt để giải thích.

Thế là trong câu chuyện của mình, mình trở thành người bị hại hoàn toàn. Còn người kia trở thành kẻ có lỗi hoàn toàn.

Một cuộc tranh cãi ban đầu có thể chỉ là: “Bạn ấy nói với tôi một câu hơi khó nghe.”

Nhưng sau khi kể cho ba người: “Bạn ấy lúc nào cũng coi thường tôi.”

Kể thêm cho năm người: “Bạn ấy sống giả tạo lắm.”

Đến lúc đăng lên mạng: “Có những người mang danh bạn bè nhưng…”

Và cuối cùng… một câu nói trở thành một bản án.

Điều đáng sợ là: Người kia có thể đã nói một câu sai. Nhưng mình lại dùng mười câu nói khác để làm tổn thương họ.

Chúa Giêsu hiểu điều ấy. Vì thế, bước đầu tiên của Người không phải là đưa người sai ra trước cộng đồng. Mà là:

“Một mình anh với nó mà thôi.”

Đây không phải là cách bao che cho cái sai. Đây là cách bảo vệ phẩm giá của người đang sai.

Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nhấn mạnh rằng việc sửa lỗi theo Tin Mừng trước hết phải là một “pedagogy of rehabilitation” – một phương pháp giúp người sai được phục hồi, chứ không phải một cuộc xét xử để làm nhục họ.

Nói cách khác: Mục tiêu của sửa lỗi không phải là để mình thắng.

Mục tiêu là: để người anh em được trở lại.

2. NHƯNG NẾU NGƯỜI TA LÀM TÔI ĐAU THÌ SAO?

Đây mới là phần khó. Bởi vì có những vết thương không hề nhỏ.

Có người bị bạn thân phản bội. Có người bị người yêu bỏ rơi sau nhiều năm. Có người bị cha mẹ nói những lời khiến họ ám ảnh cả đời. Có người bị đồng nghiệp chơi xấu. Có người bị một người trong cộng đoàn làm nhục.Có người bị chính người mình tin tưởng nhất phản bội.

Và có những vết thương… người gây ra nó thậm chí không biết mình đã làm đau người khác đến mức nào.

Thế nên Chúa Giêsu không bảo: “Cứ chịu đựng đi.”

Người cũng không bảo: “Cứ giả vờ như không có chuyện gì.”

Người nói: Hãy đi gặp người ấy.

Nói thật. Nói riêng. Nói với lòng khiêm tốn.

Không phải: “Anh luôn luôn…” “Em chẳng bao giờ…” “Bạn là loại người…”

Mà là: “Điều bạn làm hôm đó khiến tôi rất đau.”

Đó là một câu rất khác. Một câu mở cửa. Một câu không đóng đinh. Một câu cho người kia cơ hội hiểu được điều mình đã làm. Đó chính là sự khác biệt giữa sửa lỗi và kết án.

3. CÂU CHUYỆN CÓ THẬT: KHI NGƯỜI ĐỨNG TRƯỚC MẶT BẠN LÀ KẺ ĐÃ LÀM BẠN ĐAU NHẤT

Có một câu chuyện mà tôi nghĩ mỗi người trẻ nên biết.

Tên bà là Corrie ten Boom, một phụ nữ Hà Lan theo Kitô giáo.

Trong Thế chiến II, gia đình Corrie đã che giấu người Do Thái khỏi sự truy bắt của Đức Quốc xã. Corrie và chị gái Betsie bị bắt và đưa đến trại tập trung Ravensbrück. Betsie qua đời tại đó.

Chiến tranh kết thúc. Corrie sống sót.

Nhưng có những thứ chiến tranh không kết thúc khi tiếng súng ngừng. Nó tiếp tục trong ký ức. Trong những đêm không ngủ. Trong những khuôn mặt không thể quên. Trong những vết thương không nhìn thấy.

Năm 1947, Corrie đến Munich, Đức, để nói về sự tha thứ của Thiên Chúa.

Bà kể cho những người Đức đang sống giữa một đất nước đổ nát rằng: Thiên Chúa có thể tha thứ.

Sau buổi nói chuyện, mọi người lần lượt ra về.

Và rồi… Corrie nhìn thấy một người đàn ông. Thoạt đầu, bà chỉ thấy một người đàn ông mặc áo khoác. Nhưng ký ức lập tức quay trở lại. Người đàn ông ấy từng là một cai ngục tại Ravensbrück. Ông ta từng đứng tại nơi những nữ tù nhân bị đưa vào khu tắm.

Corrie nhận ra ông. Những hình ảnh cũ ùa về. Những người phụ nữ. Những bộ quần áo chất đống. Khuôn mặt tiều tụy của chị bà. Và Betsie. Betsie đã chết ở đó.

Người đàn ông ấy bước đến. Ông không nhận ra Corrie. Ông chỉ nhớ bài nói về sự tha thứ. Ông đưa tay ra và xin Corrie tha thứ cho mình.

Hãy thử đặt mình vào vị trí của Corrie. Bạn có thể nói: “Tha thứ đi!”

Nhưng khi người ấy thực sự đứng trước mặt bạn… thì sao? Một người đã từng làm tổn thương bạn. Một người khiến bạn mất ngủ. Một người khiến bạn khóc. Một người mà chỉ cần nhìn thấy thôi, ký ức đau đớn đã quay trở lại.

Bạn có thể đưa tay ra không?

Corrie không làm được ngay. Bà kể rằng những suy nghĩ giận dữ, báo thù trào lên trong lòng. Bà biết mình phải tha thứ.

Nhưng trái tim bà lại nói: “Không!”

Đó là một khoảnh khắc rất thật. Và rất đẹp.

Bởi vì nó cho chúng ta thấy một điều: Người thánh thiện không phải là người không còn đau.

Người thánh thiện là người để Thiên Chúa đi vào chính nơi mình còn đau.

Corrie cầu nguyện xin Chúa giúp mình. Bà không thể tự mình tha thứ. Và cuối cùng, bà đưa tay ra.

Câu chuyện này không có nghĩa rằng mọi vết thương đều có thể được giải quyết bằng một cái bắt tay. Không.

Với những tổn thương nghiêm trọng, tha thứ không đồng nghĩa với phủ nhận sự dữ, bỏ qua công lý hay tiếp tục đặt mình vào nguy hiểm.

Nhưng câu chuyện Corrie cho chúng ta thấy một điều sâu xa: Có những lúc chúng ta không thể tự chữa lành mình bằng sức riêng. Chúng ta cần Chúa.

4. “ĐI SỬA LỖI” KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ “ĐI HẠ NHỤC”

Đây là điểm cực kỳ quan trọng đối với người trẻ hôm nay. Có những người nhân danh “sự thật” để làm nhục người khác.

Họ nói: “Tôi chỉ nói sự thật thôi!” Nhưng sự thật không có nghĩa là muốn nói gì thì nói.

Chúa Giêsu nói:

“Anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi.”

Tại sao phải nói riêng? Bởi vì phẩm giá của một con người lớn hơn lỗi lầm của họ.

Một người nói dối không phải chỉ là “một kẻ nói dối”. Một người thất bại không phải là “một kẻ thất bại”. Một người phạm sai lầm không phải là “một con người vô dụng”.

Họ vẫn là: một người được Thiên Chúa yêu thương.

Đức Giáo hoàng Phanxicô cảnh báo rất mạnh về việc dùng lời nói để làm tổn thương danh dự người khác; sửa lỗi Kitô giáo phải tránh biến thành lời đồn, sự bêu riếu hay “giết chết” danh dự của một người bằng lời nói.

Có những người không giết ai bằng dao. Nhưng họ giết người khác bằng: một câu nói. Một tin nhắn. Một bình luận. Một story. Một bài đăng. Một câu chuyện được kể lại sai sự thật.

5. MẠNG XÃ HỘI KHÔNG PHẢI LÀ TÒA ÁN

Có một điều người trẻ Công giáo cần đặc biệt tỉnh thức: Không phải chuyện gì mình biết cũng cần đăng lên mạng.

Không phải lỗi lầm nào của người khác cũng cần được công khai. Không phải mọi sự thật đều cần được nói trước đám đông. Và không phải mọi cảm xúc đều cần trở thành một bài đăng.

Có những chuyện: nên nói với người ấy.

Có những chuyện: nên nói với một người khôn ngoan.

Có những chuyện: nên nói với linh mục.

Và có những chuyện: chỉ cần quỳ trước Thánh Thể mà nói với Chúa.

Chúa Giêsu dạy một trật tự rất đẹp: Một mình → hai ba người → cộng đoàn.

Tức là: riêng tư trước, cộng đoàn sau.

Không phải: Facebook trước, sự thật sau.

6. NHƯNG CÓ MỘT ĐIỀU CÒN KHÓ HƠN SỬA LỖI NGƯỜI KHÁC

Đó là: nhìn lại mình.

Có khi tôi muốn người khác nhận lỗi. Nhưng tôi không muốn nhận lỗi.

Tôi muốn người kia xin lỗi. Nhưng tôi không muốn nói: “Có thể tôi cũng đã làm bạn tổn thương.”

Tôi muốn họ thay đổi. Nhưng tôi không muốn thay đổi.

Tôi muốn người khác hiểu mình. Nhưng tôi không chịu hiểu người khác.

Đôi khi chúng ta đọc Mt 18,15 và nghĩ:

“À, Chúa dạy mình cách sửa lỗi người khác.”

Nhưng có lẽ Chúa muốn hỏi:

“Con đã bao giờ để người khác sửa lỗi cho con chưa?”

Đây mới là câu hỏi khó. Bởi vì người trưởng thành thật sự không phải là người không mắc lỗi.

Mà là người có đủ khiêm tốn để nói: “Có thể tôi sai. Bạn nói cho tôi nghe được không?”

7. “Ở ĐÂU CÓ HAI BA NGƯỜI HỌP LẠI NHÂN DANH THẦY…”

Cuối đoạn Tin Mừng, Chúa Giêsu nói:

“Ở đâu có hai ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ.”
(Mt 18,20)

Chúng ta thường dùng câu này để nói về việc cầu nguyện chung. Điều đó rất đúng. Nhưng hãy nhìn nó trong toàn bộ bối cảnh. Chúa nói câu ấy ngay sau khi dạy các môn đệ cách giải quyết xung đột trong cộng đoàn.

Có nghĩa là: Khi hai người đang tổn thương nhau… Chúa vẫn muốn ở giữa họ.

Khi hai người đang bất đồng… Chúa vẫn muốn ở giữa họ.

Khi một người cần xin lỗi… Chúa ở đó.

Khi một người cần tha thứ… Chúa ở đó.

Khi cả hai đều phải hạ cái tôi xuống… Chúa ở đó.

Thật đẹp biết bao!

Bởi vì đôi khi chúng ta tưởng: “Chỉ khi nào mọi người hòa thuận thì Chúa mới ở giữa.” Không.

Có khi chính lúc chúng ta đang đau nhất, giận nhất, khó nói chuyện với nhau nhất…

Chúa đang đứng giữa chúng ta và chờ chúng ta mở cửa.

8. CÓ MỘT NGƯỜI BẠN BẠN CẦN NÓI CHUYỆN

Có thể hôm nay bạn đang nhớ đến một người. Một người từng rất thân. Một người bạn. Một người yêu cũ. Một người trong gia đình. Một người trong giáo xứ. Một đồng nghiệp. Một người đã làm bạn tổn thương. Và lâu nay hai người không nói chuyện.

Bạn vẫn nghĩ: “Tôi không sai. Tại sao tôi phải tìm họ?”

Có thể bạn không cần phải chạy ngay đến gặp họ. Có thể vết thương ấy cần thời gian. Có thể bạn cần một người trưởng thành giúp bạn nhìn lại. Có thể cần sự bảo vệ, khoảng cách hoặc những bước giải quyết thích hợp, nhất là trong những trường hợp có bạo hành, lạm dụng hoặc nguy hiểm.

Nhưng ít nhất… đừng để sự giận dữ trở thành căn nhà bạn sống cả đời.

Đừng để một người làm bạn đau một lần… rồi bạn tự làm mình đau thêm mười năm bằng cách nhớ mãi chuyện ấy.

Tha thứ không phải là nói: “Chuyện đó không sao.”

Mà là: “Chuyện đó đã xảy ra. Nó rất đau. Nhưng tôi không muốn nó tiếp tục điều khiển cuộc đời tôi.”

Đó là tự do.

9. CÓ KHI NGƯỜI BẠN CẦN SỬA LỖI NHẤT… LÀ CHÍNH MÌNH

Có lẽ sau Thánh lễ Chúa Nhật này, thay vì nghĩ: “Ước gì người kia nghe được bài Tin Mừng hôm nay!”

Hãy thử hỏi: “Chúa đang nói điều gì với tôi?”

Có phải tôi đang nói xấu ai không? Có phải tôi đang giữ một mối giận quá lâu không? Có phải tôi đã làm tổn thương một người mà chưa bao giờ xin lỗi? Có phải tôi đang dùng mạng xã hội để nói những điều mà tôi không đủ can đảm nói trực tiếp? Có phải tôi đang mong người khác thay đổi nhưng chính mình không chịu thay đổi? Có phải tôi đang dùng chữ “thẳng thắn” để che giấu sự cay nghiệt? Có phải tôi đang gọi đó là “bảo vệ sự thật”, nhưng thật ra tôi chỉ muốn người kia bị mất mặt?

Và câu hỏi cuối cùng:

Nếu hôm nay Chúa đứng giữa tôi và người tôi đang giận, Chúa sẽ muốn tôi nói câu gì?

10. MỘT CÁCH SỐNG RẤT KHÁC

Có một cách sống rất đẹp mà Tin Mừng hôm nay mời gọi: Đừng vội đăng. Hãy vội cầu nguyện. Đừng vội kể. Hãy vội kiểm chứng. Đừng vội kết án. Hãy vội tìm hiểu. Đừng vội cắt đứt. Hãy thử một lần đối thoại. Đừng sửa lỗi người khác trước mặt thiên hạ. Hãy sửa lỗi trong tình yêu. Đừng đòi người khác xin lỗi trước. Hãy xem mình có điều gì cần xin lỗi không.

Và trên hết: Đừng cố tự mình chữa lành tất cả. Hãy đem những điều mình không thể giải quyết đến với Chúa. Bởi vì có những cuộc chiến mà chúng ta không thắng được bằng lý lẽ. Chỉ thắng được bằng: ân sủng.

LỜI NGUYỆN

Lạy Chúa Giêsu,

Con cảm ơn Chúa vì Chúa không dạy con cách thắng người khác. Chúa dạy con cách cứu lấy một mối tương quan.

Xin tha thứ cho con vì đã nhiều lần nói về người khác thay vì nói với họ.

Xin tha thứ cho con vì đã dùng lời nói để làm tổn thương những người mà chính con nói rằng mình yêu thương.

Xin cho con đủ can đảm để nói sự thật, nhưng nói bằng tình yêu. Cho con đủ khiêm tốn để nhận lỗi
khi chính con sai. Cho con đủ bình tĩnh để không biến một lỗi lầm của người khác thành bản án cho cả cuộc đời họ.

Và khi con gặp một người đã làm con đau… Xin đừng để trái tim con trở thành nơi cất giữ hận thù.

Nếu con chưa thể tha thứ, xin cho con ít nhất biết nói: “Lạy Chúa, con chưa làm được. Nhưng xin Chúa làm điều đó trong con.”

Vì con biết: Con không thể chữa lành trái tim mình bằng chính trái tim đã bị thương. Nhưng Chúa có thể.

Xin cho con trở thành một người trẻ không dùng mạng xã hội để làm người khác tổn thương, không dùng lời nói để giết chết danh dự của ai, không dùng sự thật làm vũ khí, nhưng biết trở thành người đem sự thật đi cùng lòng thương xót.

Và nếu một ngày nào đó con phải đứng trước một người đã từng làm con đau, xin cho con nhớ rằng: Chúa cũng đang đứng ở đó.

Amen.

MỘT CÂU HỎI ĐỂ MANG VỀ SAU THÁNH LỄ

Nếu hôm nay Chúa Giêsu bảo tôi: “Hãy đi gặp người ấy, một mình con với người ấy thôi” — tôi sẽ nghĩ đến ai?

Và còn một câu khó hơn:

“Tôi muốn người ấy thay đổi… hay tôi thật sự muốn người ấy được cứu?”

Bởi vì khi tôi chỉ muốn người kia thua, tôi đang tìm chiến thắng.

Nhưng khi tôi muốn người kia được chữa lành, tôi mới bắt đầu hiểu trái tim của Chúa Giêsu.

Mt 18,15-20 không phải là bài học về cách bắt lỗi người khác.

Đó là lời mời:

“Đừng để một lỗi lầm biến thành một cuộc chia lìa.
Đừng để một vết thương biến thành hận thù.
Đừng để một con người bị đóng khung mãi trong sai lầm của họ.”

Và trên hết:

Đừng nói về người anh em khi bạn còn có thể nói với người anh em.
Đừng nói với người anh em khi bạn chưa từng nói với Chúa.

Vì ở đâu có những con người thật lòng tìm kiếm sự hòa giải, ở đó Chúa muốn đứng ở giữa. (Vatican Press)

Nguồn câu chuyện Corrie ten Boom: câu chuyện được Corrie thuật lại trong các tác phẩm/hồi ký về cuộc đời bà, trong đó có The Hiding Place; các nguồn hiện còn lưu lại mô tả cuộc gặp năm 1947 tại một nhà thờ ở Munich với một cựu cai ngục Ravensbrück. (PBS)

Chìa Khóa Paul TMC

🙏 Nếu bài viết chạm đến bạn, hãy chia sẻ cho một người đang cần nghe điều này hôm nay.

Bài viết Đừng Nói Về Họ Khi Bạn Chưa Nói Với Họ – Mt 18,15-20 | Chúa Nhật XXIII Thường Niên A đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Chìa Khóa Tri Thức.