Bài học từ cô giáo Phila: Khi “đồ bỏ đi” hóa thành Giám đốc Phố Wall.

Đó là một buổi chiều ngột ngạt tại khu phố nghèo đầy tệ nạn ở New York. Lớp học dành cho những đứa trẻ “cá biệt” nằm lọt thỏm cuối hành lang, nơi mà ngay cả ánh nắng dường như cũng ngần ngại chiếu vào.

Trong lớp là 26 gương mặt non choẹt nhưng ánh mắt đã đục ngầu sự bất cần. Robert Harrison, một cậu nhóc gầy gò, thấp bé nhất lớp nhưng lại là kẻ cầm đầu những trò quậy phá, đang gác chân lên bàn, nhịp nhịp mũi giày đầy thách thức. Hồ sơ của lớp học này là cơn ác mộng của bất kỳ giáo viên nào: trộm cắp, cai nghiện, bạo lực, và cả những bà mẹ nhí từng phá thai nhiều lần. Cả xã hội, thậm chí cha mẹ chúng, đã đóng dấu lên trán chúng hai chữ: “Bỏ đi”.

Cánh cửa mở ra. Không có tiếng quát tháo, không có thước kẻ đập xuống bàn.

Cô giáo mới, Phila, bước vào. Trái ngược với sự lôi thôi lếch thếch của đám học trò, cô mặc một chiếc đầm lụa xanh nhạt thanh lịch, tóc búi cao quý phái. Sự xuất hiện của cô như một luồng gió lạ lẫm, khiến đám học trò đang ồn ào bỗng khựng lại vì tò mò. Cô không nhìn vào hồ sơ đen tối của chúng, cô nhìn thẳng vào mắt từng đứa.

Giọng cô vang lên, trầm ấm nhưng đầy uy lực: “Hôm nay, cô không dạy kiến thức. Cô muốn các em giúp cô tuyển chọn một nhà lãnh đạo cho nhân loại dựa trên hồ sơ quá khứ của họ. Hãy nghe cho kỹ, vì tương lai thế giới nằm trong quyết định của các em.”

Cả lớp im phăng phắc. Phila bắt đầu mô tả 3 ứng viên:

• Ứng viên A: Một gã đàn ông có hồ sơ sức khỏe tồi tệ, bán thân bất toại. Về đạo đức? Ông ta tin vào mê tín dị đoan, từng dính vào hai vụ ngoại tình bị báo chí phanh phui. Ông ta là một con nghiện thuốc lá nặng và uống rượu như nước lã (8-10 ly Martini mỗi ngày).
• Ứng viên B: Một gã lười biếng, nổi tiếng với việc ngủ nướng đến trưa. Thời đi học thì học dốt, từng dính nghi án dùng thuốc phiện. Tính cách thất thường, nóng nảy, và đặc biệt nghiện rượu nặng – mỗi tối ông ta uống hết cả lít rượu mạnh Brandy. Ông ta từng bị đuổi việc hai lần vì sai lầm trong công tác.
• Ứng viên C: Một người đàn ông mẫu mực đến hoàn hảo. Ông ta là anh hùng chiến tranh với tấm huân chương dũng cảm. Ông ta ăn chay trường, yêu động vật, không bao giờ hút thuốc và hiếm khi đụng đến rượu bia. Về đời tư, ông ta chung thủy và chưa từng dính bất kỳ bê bối tình ái nào.

Phila dừng lại, quét mắt nhìn cả lớp: “Nếu các em là hội đồng xét duyệt, ai trong 3 người này sẽ trở thành vĩ nhân mang lại hạnh phúc cho nhân loại?”

Không cần suy nghĩ quá 3 giây, Robert và cả lớp đồng thanh hét lên: “Người thứ ba! Chắc chắn là người thứ ba!”. Đứa nào cũng nghĩ, gã A và B là đồ bỏ đi, giống hệt như chúng vậy. Chỉ có người C mới là hình mẫu của đạo đức.

Phila mỉm cười, một nụ cười buồn bã và bí ẩn. Cô nhẹ nhàng nói:

“Các em chọn rất đúng theo tiêu chuẩn đạo đức thông thường. Nhưng lịch sử lại có đáp án khác… Người thứ nhất, kẻ nghiện rượu và bệnh tật, là Franklin D. Roosevelt – Tổng thống vĩ đại nhất nước Mỹ, người duy nhất đắc cử 4 nhiệm kỳ. Người thứ hai, gã lười biếng và nghiện ngập, là Winston Churchill – Thủ tướng Anh, người được mệnh danh là cứu tinh của thế giới tự do. Còn người thứ ba, người đàn ông mẫu mực, ăn chay và yêu động vật mà các em vừa tôn vinh… là Adolf Hitler – Con quỷ phát xít đã tàn sát hàng chục triệu người Do Thái và nhấn chìm thế giới trong biển máu.”

Cả lớp chết lặng. Sự im lặng đáng sợ bao trùm căn phòng. Robert hạ chân xuống khỏi bàn, miệng há hốc.

Phila bước xuống bục giảng, giọng cô run lên vì xúc động: “Các em thấy đấy, quá khứ, thói quen hay những sai lầm ngày hôm qua không đủ tư cách để phán xét cuộc đời một con người. Roosevelt và Churchill có đầy tật xấu, nhưng họ chọn cống hiến. Hitler có một lý lịch sạch bong, nhưng hắn chọn sự tàn độc. Cuộc đời các em cũng vậy. Những vết trượt dài, những lần vào tù ra tội, những mũi kim tiêm… đó là Quá Khứ. Còn việc các em trở thành ai, là một tên tội phạm hay một giám đốc tài chính, nó phụ thuộc vào việc các em làm gì từ lúc bước ra khỏi cánh cửa này.”

---

DẪN CHỨNG THẬT & PHÂN TÍCH LỊCH SỬ

Câu chuyện trên là một giai thoại giáo dục nổi tiếng, nhưng các dữ kiện lịch sử về 3 nhân vật là hoàn toàn có thật. Dưới đây là “Hồ sơ sự thật” để chứng minh cho câu đố của cô giáo:

1. Người thứ nhất: Franklin D. Roosevelt (FDR) – Tổng thống Mỹ (1882–1945)

• Chi tiết thật: FDR bị liệt hai chân do bệnh bại liệt năm 39 tuổi (phải ngồi xe lăn suốt đời). Ông nổi tiếng là người thích uống cocktail (đặc biệt là Martini) và hút thuốc lá rất nhiều (điều này dẫn đến cái chết do xuất huyết não của ông).
• Bê bối tình ái: Ông có mối quan hệ ngoài luồng nổi tiếng với Lucy Mercer (thư ký của vợ ông), suýt dẫn đến ly hôn.
• Thành tựu: Vực dậy kinh tế Mỹ sau Đại khủng hoảng và lãnh đạo phe Đồng Minh chiến thắng Thế chiến II.

2. Người thứ hai: Winston Churchill – Thủ tướng Anh (1874–1965)

• Chi tiết thật: Churchill nổi tiếng với chế độ sinh hoạt “kỳ quặc”: Ông thường làm việc trên giường vào buổi sáng, uống rượu vào bữa trưa và bữa tối (ông nói câu nổi tiếng: “Tôi nhận được từ rượu nhiều hơn là rượu lấy đi từ tôi”). Thời trẻ ông học không giỏi và từng bị coi là thất bại chính trị sau thảm họa Gallipoli trong Thế chiến I (bị sa thải khỏi chức Bộ trưởng Hải quân).
• Thành tựu: Biểu tượng của sự kiên cường, người duy nhất dám đứng lên chống lại Hitler khi cả Châu Âu đã thất thủ. Đoạt giải Nobel Văn học.

3. Người thứ ba: Adolf Hitler – Trùm Phát xít (1889–1945)

• Chi tiết thật: Hitler xây dựng hình ảnh khổ hạnh. Hắn là người ăn chay trường, cực kỳ ghét thuốc lá (Đức Quốc xã là nơi đầu tiên phát động phong trào chống hút thuốc lá công cộng). Hắn rất ít uống rượu và yêu chó (đặc biệt là con chó Blondi của hắn).
• Sự thật rùng rợn: Đằng sau lối sống “healthy” đó là một tâm hồn méo mó, tàn bạo nhất lịch sử nhân loại.

Về nhân vật “Robert Harrison”

Trong khi các dữ kiện về 3 vĩ nhân là chính xác, thì câu chuyện về cậu học trò Robert Harrison trở thành Giám đốc tài chính Phố Wall (Wall Street CFO) thường được xem là một nhân vật mang tính biểu tượng (fictional archetype) trong các câu chuyện self-help (hạt giống tâm hồn). Không có hồ sơ công khai cụ thể nào về một “Robert Harrison” là giám đốc phố Wall xuất thân từ đúng lớp học của cô giáo tên Phila (hoặc Mrs. Thompson trong các dị bản khác). Tuy nhiên, thông điệp mà nhân vật này đại diện là có thật: Đó là sức mạnh của Hiệu ứng Pygmalion – khi niềm tin của người thầy có thể thay đổi số phận của học trò.

Kết luận

Câu chuyện này mạnh mẽ bởi nó dùng sự thật lịch sử để đập tan định kiến. Nó chứng minh rằng: “Lý lịch trích ngang” không định nghĩa được con người bạn. Chỉ có hành động và lựa chọn của bạn ở hiện tại mới làm được điều đó.

#BaiHocCuocSong #GiaoDuc #Inspiration #LichSu #PhatTrienBanThan #ThePresent #NhanVatLichSu #GocNhin

Chìa Khóa TMC (tổng hợp)