Thánh Mose the Black: Từ Kẻ Cướp Trở Thành Vị Thánh Của Lòng Thương Xót
THÁNH MOSE THE BLACK – TỪ MỘT CON NGƯỜI BỊ CẢ THẾ GIỚI SỢ HÃI ĐẾN MỘT VỊ THÁNH CỦA LÒNG THƯƠNG XÓT
Lễ nhớ ngày 28 tháng 8
Có những người bước vào nhà thờ với một tâm hồn bình an. Nhưng cũng có những người bước vào nhà thờ mà trong lòng mang theo cả một quá khứ mà họ không muốn ai biết.
Họ ngồi ở hàng ghế cuối. Họ cúi đầu thật thấp. Họ không dám nhìn lên Thánh Giá. Không phải vì họ không tin Chúa.
Mà vì họ nghĩ: “Liệu Chúa còn có thể yêu một người như tôi không?”
Nếu hôm nay bạn đang mang trong lòng một câu hỏi như thế, hãy ngồi lại một chút.
Bởi ngày 28 tháng 8, Hội Thánh tưởng nhớ một con người có một quá khứ mà nếu chỉ nhìn vào quá khứ ấy, có lẽ chẳng ai nghĩ ông sẽ trở thành một vị thánh.
Tên ông là Mose the Black – Thánh Mose người Ethiopia, một trong những Viện Phụ của sa mạc Kitô giáo thế kỷ IV.
Và câu chuyện của ngài có thể khiến chúng ta phải nhìn lại cách mình đang nhìn chính mình, người khác và lòng thương xót của Thiên Chúa.
1. Đã có một Mose mà người ta chỉ muốn tránh xa
Mose sinh ra tại Ai Cập vào khoảng thế kỷ IV. Ngài là người Ethiopia/Nubia, có nước da đen nên được gọi là “Mose the Black” hay “Mose the Ethiopian”.
Nhưng điều khiến người ta nhớ đến Mose lúc ấy không phải màu da. Mà là bạo lực.
Ngài từng là một người nô lệ. Sau những hành vi phạm pháp, thậm chí giết người, chủ của ngài đuổi đi. Mose gia nhập một băng cướp và nhờ sức khỏe, sự liều lĩnh cùng tính khí dữ dằn, ông trở thành thủ lĩnh. Băng nhóm gieo rắc sợ hãi bằng cướp bóc và giết chóc.
Người ta sợ Mose. Người ta tránh Mose. Người ta nghe tên Mose là nghĩ đến nguy hiểm.
Có lẽ nếu sống trong thời đại hôm nay, người ta sẽ gắn cho ông đủ thứ nhãn: “Kẻ hư hỏng.” “Không thể cải tạo.” “Đừng dây vào con người ấy.” “Hắn sẽ chẳng bao giờ thay đổi.”
Và có lẽ chính Mose cũng từng nghĩ như vậy về mình.
Cho đến một ngày… Thiên Chúa bước vào câu chuyện của ông.
2. Điều kỳ diệu không phải là Mose đã tìm thấy Chúa
Điều kỳ diệu hơn là: Chúa vẫn đi tìm Mose khi Mose còn chưa biết phải tìm Chúa ở đâu.
Có một truyền thống kể rằng, sau những năm tháng sống trong bóng tối, Mose bắt đầu bị lương tâm day dứt. Ông nhìn cuộc đời mình. Nhìn những gì mình đã gây ra. Nhìn những con người mình từng làm tổn thương. Và lần đầu tiên, một người từng khiến người khác run sợ lại bắt đầu run sợ trước chính lương tâm mình.
Ông rời bỏ băng cướp. Tìm đến vùng sa mạc Scetis, nơi có những cộng đoàn đan sĩ.
Nhưng hãy thử tưởng tượng: Một người từng là thủ lĩnh cướp bóc bước vào một tu viện. Các tu sĩ nhìn ông. Họ biết quá khứ của ông. Họ không dễ dàng tin ông. Và điều đó hoàn toàn dễ hiểu.
Một lời xin lỗi không thể lập tức xóa đi những vết thương mà người khác đã chịu.
Mose không trách họ. Ông chỉ kiên trì xin được ở lại. Ông khóc. Ông sám hối. Ông chấp nhận kỷ luật. Ông bắt đầu học lại từ đầu cách sống của một con người.
3. Thiên Chúa không xóa quá khứ của Mose – Người biến đổi nó
Đây là điều tôi nghĩ rất nhiều bạn trẻ hôm nay cần nghe.
Thiên Chúa không nhất thiết xóa lịch sử của bạn.
Người không làm cho những điều đã xảy ra trở thành “chưa từng xảy ra”.
Nhưng Người có thể làm một điều lớn hơn:
Người biến chính quá khứ đau đớn ấy thành nơi bắt đầu của một cuộc đời mới.
Mose từng mạnh mẽ trong tội lỗi. Sau này, ông trở nên mạnh mẽ trong việc chiến đấu với chính mình.
Từng quen dùng sức mạnh để áp đảo người khác, ông học cách dùng sức mạnh ấy để phục vụ.
Từng sống bằng bạo lực, ông học sự hiền lành.
Từng chạy theo dục vọng, ông học kỷ luật.
Từng quen cướp lấy, ông học cách cho đi.
Từng khiến người khác sợ hãi, ông trở thành một người cha thiêng liêng cho nhiều người.
Ngài đã trở thành một đan sĩ, rồi được truyền thống kể lại là được thụ phong linh mục và trở thành một người hướng dẫn nhiều môn đệ.
Đó chính là phép lạ của ân sủng.
Không phải:
“Tôi chưa bao giờ xấu.”
Mà là:
“Tôi đã từng rất xấu, nhưng Chúa không bỏ tôi ở đó.”
4. Mose đã chiến đấu với chính mình như thế nào?
Đừng nghĩ rằng sau khi trở lại, Mose lập tức trở thành một vị thánh hoàn hảo. Không. Ông phải chiến đấu rất lâu.
Truyền thống kể rằng Mose từng bị những cám dỗ mạnh mẽ về dục vọng. Ông đem cuộc chiến ấy nói với cha linh hướng Isidore.
Ngài được hướng dẫn thực hành chay tịnh, thức đêm cầu nguyện và phục vụ các tu sĩ lớn tuổi bằng những việc rất âm thầm, như mang nước từ một giếng xa về cho họ.
Điều này rất đẹp.
Bởi Mose không chiến thắng bản thân bằng những khẩu hiệu lớn.
Ông chiến thắng bằng: một đêm cầu nguyện, một lần nhịn mình, một việc phục vụ âm thầm, một lần đứng dậy sau khi ngã.
Suốt nhiều năm.
Có những cuộc chiến kéo dài đến mức chúng ta tưởng: “Chắc mình không thể thay đổi được nữa.”
Nhưng Mose cho chúng ta thấy: **Thánh thiện không phải là không còn chiến đấu.
Thánh thiện là không bao giờ bỏ cuộc trong cuộc chiến trở về với Chúa.**
5. Một chiếc giỏ rò rỉ và bài học khiến cả cộng đoàn im lặng
Có một câu chuyện nổi tiếng về Thánh Mose.
Một hôm, các vị phụ lão trong sa mạc muốn Mose tham dự cuộc họp để xét lỗi một người anh em.
Mose không muốn đi. Nhưng sau khi được mời nhiều lần, ông đồng ý.
Ông lấy một chiếc giỏ có lỗ thủng, đổ đầy cát vào rồi vác trên vai. Cát cứ thế rơi xuống phía sau.
Các tu sĩ hỏi: “Cha đang làm gì vậy?”
Mose trả lời bằng một hình ảnh rất đơn sơ:
“Tội lỗi của tôi cũng đang chảy ra phía sau mà tôi không nhìn thấy; vậy mà hôm nay tôi lại đến để xét lỗi người khác.”
Không cần một bài giảng dài. Không cần một cuốn sách thần học.
Chỉ một chiếc giỏ đầy cát. Nhưng cả cộng đoàn hiểu.
Và người ta không còn muốn kết án người anh em kia nữa.
6. Có khi chúng ta cũng đang mang một chiếc giỏ như Mose
Bạn thử nghĩ xem. Mỗi ngày chúng ta nhìn thấy rất nhiều lỗi của người khác. Một người nói một câu khó nghe. Một người sống không giống mình. Một bạn trẻ đăng một điều khiến mình khó chịu. Một người trong gia đình làm điều chúng ta không thích. Một linh mục có điều khiến ta thất vọng. Một người Công Giáo sống không đúng với điều họ tin.
Và chúng ta rất nhanh chóng kết luận: “Người đó thế này.” “Người đó thế kia.” “Tôi không thể chấp nhận loại người ấy.”
Nhưng nếu hôm nay Chúa cho chúng ta nhìn thấy một chiếc giỏ trên vai mình… Có lẽ chúng ta sẽ giật mình.
Bởi trong chiếc giỏ ấy có: những lần nóng giận, những lời nói làm người khác đau, những lần ích kỷ, những điều chúng ta che giấu, những lần thất hứa, những đam mê không trong sáng, những lần phán xét, những lần tự cao, những lần làm tổn thương người khác mà chưa bao giờ xin lỗi.
Tội lỗi của tôi đang rơi xuống phía sau.
Nhưng tôi lại cứ quay sang nhìn tội lỗi của người khác.
7. Mose đặc biệt gần với những người đang tuyệt vọng về chính mình
Có những bạn trẻ hôm nay không cần ai nói: “Bạn phải cố gắng hơn.” Họ đã cố gắng rất nhiều rồi.
Điều họ cần nghe là: “Bạn vẫn còn hy vọng.”
Có người từng nghiện một điều gì đó. Có người từng sống buông thả. Có người từng phản bội. Có người từng phá vỡ một mối quan hệ. Có người từng làm cha mẹ đau lòng. Có người đang mắc kẹt trong một thói quen mà chính họ cũng ghét.
Có người mỗi đêm nằm xuống đều tự hỏi: “Bao giờ mình mới thoát được con người này?”
Nếu bạn đang ở trong câu chuyện ấy, hãy nhớ đến Mose. Một người từng cầm dao trong tay đã trở thành một người cầm tràng hạt. Một người từng khiến người khác sợ hãi đã trở thành một người mà người khác tìm đến để được chữa lành. Một người từng sống rất xa Thiên Chúa đã trở thành một người cha thiêng liêng của sa mạc.
Nếu Chúa có thể viết lại câu chuyện của Mose, Người cũng có thể viết tiếp câu chuyện của bạn.
8. Nhưng đừng hiểu lầm lòng thương xót
Lòng thương xót không có nghĩa là: “Tôi làm gì cũng được, Chúa sẽ tha.” Không.
Mose không nói: “Chúa yêu tôi, vậy tôi cứ sống như cũ.”
Trái lại.
Vì biết mình được yêu, ông quyết tâm thay đổi.
Đó là khác biệt giữa ân sủng và sự dễ dãi với chính mình.
Mose phải rời khỏi băng cướp. Phải bước vào cộng đoàn. Phải vâng phục. Phải cầu nguyện. Phải chiến đấu với những đam mê. Phải phục vụ. Phải kiên trì trong nhiều năm.
Ân sủng mở cánh cửa. Nhưng con người phải bước qua cánh cửa ấy.
9. Cuối đời, Mose lại đứng trước một lựa chọn
Truyền thống kể rằng khi một nhóm người man rợ đến tấn công cộng đoàn, Mose biết nguy hiểm đang đến.
Các môn đệ được khuyên nên chạy trốn. Nhưng Mose không bỏ đi. Ông ý thức rất sâu sắc về quá khứ bạo lực của mình và chọn ở lại với các anh em. Cuối cùng, ông cùng sáu tu sĩ khác chịu chết trong cuộc tấn công.
Người từng dùng bạo lực để sống… đã kết thúc cuộc đời bằng một thái độ hoàn toàn khác: không chạy trốn bằng bạo lực, không trả thù bằng bạo lực.
Đó là một sự biến đổi tận căn. Không phải chỉ thay đổi hành vi.
Mà là: thay đổi trái tim.
10. Điều đẹp nhất nơi Thánh Mose không phải là quá khứ của ngài
Có lẽ điều đẹp nhất nơi Mose không phải là câu chuyện: “Một tên cướp đã trở thành một vị thánh.”
Mà là: Thiên Chúa không nhìn Mose chỉ bằng con người mà ông từng là.
Người nhìn thấy con người mà Mose có thể trở thành. Đó cũng là cách Chúa nhìn bạn.
Bạn có thể đang nhìn mình qua một lần thất bại. Chúa nhìn thấy cả hành trình.
Bạn nhìn thấy một vết nhơ. Chúa nhìn thấy một trái tim có thể được chữa lành.
Bạn nhìn thấy một quá khứ. Chúa nhìn thấy một tương lai.
Bạn nói: “Con đã hỏng rồi.”
Chúa nói: “Con hãy đứng lên.”
Bạn nói: “Con không xứng đáng.”
Chúa nói: “Ta vẫn yêu con.”
Bạn nói: “Con đã đi quá xa.”
Chúa nói: “Ta vẫn đang chờ con trở về.”
11. Có lẽ hôm nay Chúa không hỏi bạn: “Con đã tốt chưa?”
Có lẽ Chúa chỉ hỏi: “Con có muốn bắt đầu lại không?”
Không cần bắt đầu bằng một điều quá lớn. Tối nay, hãy tắt điện thoại sớm hơn một chút và cầu nguyện.
Ngày mai, hãy xin lỗi một người. Hãy bỏ một điều mà bạn biết đang kéo mình xa Chúa. Hãy đi xưng tội nếu bạn đã lâu không lãnh nhận Bí tích Hòa Giải. Hãy trở lại Thánh lễ. Hãy nói với cha mẹ một câu tử tế. Hãy tha thứ cho một người. Hãy làm một việc tốt mà không cần đăng lên mạng xã hội.
Một bước nhỏ cũng là một bước trở về.
12. Và nếu bạn đang nghĩ mình không thể thay đổi…
Hãy nhớ người đàn ông từng được gọi là Mose the Black. Một người mà quá khứ dường như chỉ toàn bóng tối.
Nhưng Thiên Chúa đã không đóng cuốn sách cuộc đời ông lại ở chương tăm tối nhất. Người đã mở sang một chương mới.
Và có lẽ… cuốn sách cuộc đời bạn cũng chưa kết thúc.
Có thể chương hiện tại của bạn đang rất buồn. Có thể có những trang bạn muốn xé bỏ. Có những điều bạn ước mình chưa từng làm. Có những người bạn ước mình chưa từng gặp. Có những đêm bạn chỉ muốn biến mất khỏi tất cả.
Nhưng đừng vội kết luận rằng câu chuyện đã hết. Chừng nào còn sống, còn có thể trở về. Chừng nào còn biết đau vì tội lỗi, trái tim vẫn còn có thể được chữa lành. Chừng nào còn biết khao khát Thiên Chúa, con đường về vẫn còn đó. Và chừng nào bạn còn nghe được tiếng Chúa gọi: “Con ơi…” thì hãy quay lại.
Một lời cầu nguyện với Thánh Mose the Black
Lạy Thánh Mose, ngài đã từng đi qua những con đường rất tối của cuộc đời. Ngài đã từng lạc xa Thiên Chúa. Ngài đã từng làm những điều mà có lẽ cả đời ngài không thể quên. Nhưng ngài đã không tuyệt vọng. Ngài đã đứng lên.
Xin hãy cầu cho những người trẻ hôm nay đang mang trong lòng những vết thương mà không ai biết.
Xin cầu cho những người đang nghiện một điều gì đó mà họ không đủ sức thoát ra.
Xin cầu cho những người đang mặc cảm vì quá khứ.
Xin cầu cho những người đã làm tổn thương người khác và không biết làm sao để bắt đầu lại.
Xin cầu cho những người đang nghĩ rằng Thiên Chúa không còn yêu mình nữa.
Xin dạy chúng con biết nhìn người khác bằng lòng thương xót.
Và hơn hết, xin dạy chúng con biết nhìn chính mình bằng đôi mắt của Thiên Chúa.
Để khi chúng con ngã, chúng con không nằm mãi dưới đất.
Khi chúng con phạm tội, chúng con biết trở về.
Khi chúng con tuyệt vọng, chúng con biết ngước nhìn Thánh Giá.
Và khi chúng con nghĩ: “Đời con đã hết hy vọng…” xin nhắc chúng con nhớ rằng:
Thiên Chúa vẫn có thể viết một chương mới.
Thánh Mose the Black, xin cầu cho chúng con. Amen.
Một câu để mang theo trong ngày lễ Thánh Mose
“Đừng vội kết luận rằng một người đã hết hy vọng, bởi Thiên Chúa thường bắt đầu những câu chuyện đẹp nhất từ nơi con người tưởng rằng mọi thứ đã kết thúc.”
Thánh Mose được tưởng nhớ ngày 28 tháng 8 trong truyền thống Kitô giáo Đông phương; nhiều nguồn Công Giáo cũng giới thiệu ngài như một Viện Phụ sa mạc nổi bật của thế kỷ IV–V, biểu tượng đặc biệt của sự hoán cải và lòng thương xót.
Chìa Khóa Paul TMC
Nguồn tham khảo: Giáo Hội Chính Thống Hoa Kỳ, Prologue, Giáo Hội Chính Thống Giáo Antioch, EWTN
❤️ Nếu câu chuyện này chạm đến trái tim bạn, hãy chia sẻ cho một người đang cần được nhắc rằng: “Bạn vẫn còn hy vọng.”
