Thánh Inhaxio Loyola Là Ai? Hành Trình Từ Chàng Hiệp Sĩ Đến Tổ Phụ Dòng Tên
Có một sự thật sâu xa mà Thiên Chúa vẫn thường viết trên cuộc đời con người: Ngài không dập tắt những đam mê của chúng ta, Ngài chỉ bẻ lái nó về đúng hướng.
Nếu bạn gặp Íñigo López de Loyola vào năm ba mươi tuổi, bạn sẽ thấy một gã đàn ông xứ Basque kiêu hùng, bướng bỉnh và mang trong mình một trái tim bùng cháy khát vọng vinh hoa thế gian. Íñigo chẳng từ bất cứ giá nào để có một chỗ đứng nơi triều đình, để được các công nương ngước nhìn và thế gian tung hô. Nhưng Thiên Chúa lại có một “vũ kịch” rất riêng dành cho ông — một kịch bản bắt đầu bằng sự sụp đổ hoàn toàn.
1. Trận Chiến Pamplona Và Đôi Chân Tàn Vì Phù Hoa
Năm 1521, tại pháo đài Pamplona, một viên đại bác bắn tung mảng tường đá, va đập nát vụn một bên chân của Íñigo. Chàng hiệp sĩ ngã xuống, và cùng với ông, toàn bộ ước mơ danh vọng cũng vỡ tan thành từng mảnh.
Khi được đưa về lâu đài Loyola để dưỡng thương, Íñigo đã phải trải qua những cuộc phẫu thuật khủng khiếp không thuốc mê. Người ta phải cưa, dũa, nắn lại xương. Anh trai ông khi đứng nhìn còn phải quay đi vì không chịu nổi sự dã man của đau đớn. Vậy mà Íñigo không rên rỉ lấy một lời.
Sự kiêu hãnh của một con người thế gian đôi khi lì lợm đến đáng sợ.
Thế nhưng, khi vết thương khép lại, ông bàng hoàng nhận ra đôi chân mình đã ngắn dài không đều, một mảnh xương sườn nhô ra xấu xí. Không thể chấp nhận một thân hình khập khễng đến ra mắt các công nương, Íñigo nhất quyết bắt bác sĩ phải cưa đi phần xương thừa và kéo giãn chân ra lần nữa. Ông thà chịu đau đớn tận cùng lần hai còn hơn phải mang một diện mạo bất toàn.
Nhưng Thiên Chúa đã dùng chính đôi chân khập khễng ấy để bắt ông dừng lại cuộc chạy đua vô nghĩa với thế gian. Cả đời còn lại, Íñigo phải đi “cà nhắc” — như một dấu chỉ nhắc nhớ rằng: khi bước đi bằng đôi chân kiêu ngạo của chính mình, con người sẽ luôn khập khễng.
[Ý chí kiêu hãnh thế gian] ---> (Viên đại bác Pamplona) ---> [Sự sụp đổ thể xác]
│
▼
[Chấp nhận khập khễng] <--- (Ân sủng phân định) <--- [Căn phòng dưỡng thương]
2. Căn Phòng Dưỡng Thương Và Cuốn Sách Lỡ Duyên
Nằm dài trên giường bệnh với nỗi buồn chán vô tận, Íñigo đòi người ta đưa cho mình những cuốn tiểu thuyết hiệp sĩ, lãng mạn để giết thời gian. Nhưng trong tòa lâu đài Loyola cổ kính lúc ấy chẳng có lấy một cuốn truyện ngôn tình. Người ta đành đưa cho ông hai cuốn sách duy nhất sẵn có: Cuộc Đời Đức Giêsu và Hạnh Các Thánh.
Bất đắc dĩ, Íñigo cầm lấy đọc. Và chính tại đây, một cuộc cách mạng thầm lặng đã diễn ra trong tâm hồn ông.
Thánh Inhaxio sau này kể lại rằng, ông nhận ra một sự khác biệt kỳ diệu:
- Khi ông mơ tưởng về những chiến công lẫy lừng, những mỹ nữ chân dài và vinh hoa thế giới, ông cảm thấy hân hoan trong giây phút đó, nhưng ngay sau đó là cảm giác trống rỗng, khô héo và mệt mỏi.
- Nhưng khi ông đọc về các Thánh và mơ ước: “Nếu Thánh Đaminh làm được điều này, Thánh Phanxicô làm được điều kia, tại sao ta lại không thể?”, thì tâm hồn ông không chỉ vui sướng lúc đó, mà sau đó vẫn giữ được sự bình an, ấm áp và tươi trào nhựa sống.
Đó là buổi bình minh của “Nghệ thuật Phân định Thiêng liêng” mà sau này ngài để lại cho nhân loại. Đêm nọ, Đức Mẹ bồng Chúa Hài Nhi hiện ra với ông. Một cái nhìn của Mẹ đã rửa sạch những ham muốn xác thịt đục ngầu trong lòng Íñigo. Ông quyết định đứng dậy, khoác lên mình một tâm thế mới.
3. Manresa: Đêm Đen Tâm Hồn Và Bài Học Của Người Thầy
Sau khi hồi phục, Íñigo trốn gia đình ra đi. Nơi dòng tu Montserrat, ông cởi bỏ bộ quần áo quý tộc sang trọng để đổi lấy giẻ rách của một người ăn xin. Ông treo thanh kiếm hiệp sĩ của mình trước bàn thờ Đức Mẹ, thực hiện cuộc canh thức thâu đêm để tuyên bố: Từ nay, tôi không còn chiến đấu cho một nhà vua dưới đất, mà cho Vị Vua Trên Trời.
Thế nhưng, nhiệt thành ban đầu không làm cho con đường nên thánh trở nên dễ dàng. Tại hang đá Manresa, Íñigo rơi vào một thời kỳ thanh luyện kinh hoàng:
- Ông ăn chay khắt khe, đánh tội dã man, cầu nguyện nhiều giờ liền.
- Nhưng ông càng cố gắng, sự áy náy về tội lỗi quá khứ (bệnh mẫn cảm tâm hồn) càng dằn xé ông dữ dội.
- Ông xưng tội hết lần này đến lần khác, gặp hết nhà linh hướng này đến nhà linh hướng khác nhưng vẫn không tìm thấy sự bình an.
- Có những lúc tuyệt vọng đến mức, ông đứng trước cửa sổ và muốn gieo mình xuống tự tử để kết thúc sự bế tắc này.
Chính trong bóng đêm dầy đặc ấy, Íñigo nhận ra ông đang cố gắng “mua” sự cứu rỗi bằng sức mình, chứ chưa thực sự buông tay để tựa vào thương hại của Chúa.
Thiên Chúa đã bắt đầu dạy dỗ ông, không phải như một vị Tòa án khắt khe, mà “như một người thầy giáo kiên nhẫn đang dạy một đứa học trò nhỏ từng chữ cái một.”
Và rồi, sự biến đổi vĩ đại đã đến bên bờ sông Cardoner. Đang khi ngồi ngắm nhìn dòng nước trôi, mắt tâm hồn ông được mở ra. Ngài thấy Thiên Chúa Ba Ngôi hiện diện sâu thẫm trong vạn vật. Ngài chia sẻ rằng: tất cả những gì ngài học được trong cả đời cộng lại, cũng không thể sánh bằng một khoảnh khắc ngài được Chúa chiếu soi bên bờ sông ấy.
Íñigo từ bỏ vẻ ngoài dơ dáng, bắt đầu cắt tóc, tắm rửa, ăn uống đàng hoàng và đi dỗ dành các linh hồn bằng sự dịu dàng của một người đã từng qua dốc thẳm tuyệt vọng.
4. Tình Bạn Trong Chúa Và Lời Khấn Nơi Đồi Montmartre
Một người đàn ông thất học, lại đi giảng về linh thao và tâm hồn, dĩ nhiên gặp phải sự nghi ngờ của Giáo quyền. Tòa Dị Giáo bắt giữ và bỏ tù Íñigo tới hai lần vì sợ ngài truyền bá tà đạo.
Không nản lòng, ngài nhận ra: Muốn phục vụ Giáo Hội lâu dài, phải có trí thức. Ở tuổi gần 40, chàng hiệp sĩ dốt nát ngày nào chấp nhận ngồi học lại ngữ pháp Latinh chung với những đứa trẻ kém mình hàng chục tuổi. Ngài tiến sang Paris để theo học đại học.
Tại Paris, Thiên Chúa đã đan dệt nên một trong những tình bạn đẹp nhất lịch sử Giáo Hội. Íñigo ở chung phòng với hai người trẻ: Phêrô Favre (nhẹ nhàng, đạo đức) và Phanxicô Xaviê (một quý tộc kiêu ngạo, đầy tham vọng thể thao và danh vọng không kém gì Íñigo ngày xưa).
Bằng sự kiên nhẫn và câu hỏi xoáy sâu vào tâm hồn Phanxicô Xaviê: “Được lời lãi cả thế gian mà mất ta thù thì nào có ích gì?”, Íñigo đã thu phục được trái tim người thanh niên này.
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ SỰ HỘI TỤ Ở PARIS │
├──────────────────┬─────────────────────────────────────┤
│ Íñigo de Loyola │ Người dẫn đường(Kinh nghiệm tâm hồn)│
├──────────────────┼─────────────────────────────────────┤
│ Phêrô Favre │ Trái tim hiền lành, sâu lắng │
├──────────────────┼─────────────────────────────────────┤
│ Phanxicô Xaviê │ Ngọn lửa nhiệt thành truyền giáo │
└──────────────────┴─────────────────────────────────────┘
Một nhóm bạn thân thiết ra đời — họ tự gọi mình là “Những người bạn trong Chúa”. Ngày 15 tháng 8 năm 1534, tại một nhà nguyện nhỏ ở Montmartre, họ cùng nhau tuyên khấn khó nghèo, khiết tịnh và hứa sẽ đi Giêrusalem để dâng trọn đời mình.
5. Thị Kiến La Storta Và Một Dòng Tu Mang Tên Giêsu
Dự định đi Giêrusalem bất thành vì chiến tranh. Nhóm bạn quyết định tiến về Roma để đặt mình hoàn toàn dưới quyền sử dụng của Đức Thánh Cha — ngụ ý: Chúa sai đi đâu, chúng con sẽ đi đó.
Trên đường tới Roma, tại một nhà nguyện sụp nệ ở La Storta, Íñigo lại nhận được một thị kiến định hình cả tương lai. Ngài thấy Thiên Chúa Cha nhìn ngài, chỉ vào Chúa Giêsu đang vác thánh giá và nói: “Ta muốn con nhận Người này làm chủ.” Và Chúa Giêsu đã quay sang nói với Íñigo: “Ta muốn con phục vụ Chúng Ta.”
Từ thị kiến ấy, dòng tu của họ không mang tên đấng sáng lập, cũng không mang tên một vùng đất, mà mang chính Tên của Đấng ngài đã trọn đời yêu mến: Dòng Tên (Dòng Chúa Giêsu – Society of Jesus).
Năm 1540, Đức Giáo Hoàng Phaolô III chính thức chuẩn nhận Dòng Tên. Để giữ vững tinh thần cơ động, sẵn sàng đến những nơi khó khăn nhất mà Giáo Hội cần, các tu sĩ Dòng Tên đã tuyên khấn thêm lời khấn thứ tư: Vâng phục Đức Giáo Hoàng về các sứ mạng.
6. Ngọn Lửa Trong Căn Phòng Nhỏ
Khi Dòng được thành lập, các anh em bầu Íñigo làm Bề trên Tổng quyền. Con người từng thích tung hoành trên các chiến trường, giờ đây chấp nhận gạt nước mắt chia tay người bạn thân thiết Phanxicô Xaviê sang Đông Á truyền giáo, còn chính mình thì suốt 16 năm cuối đời gần như chỉ quanh quẩn trong một căn phòng nhỏ tại Roma.
Từ căn phòng ấy, ngài viết hàng ngàn bức thư để nâng đỡ anh em khắp thế giới, cẩn trọng soạn thảo Hiến Pháp Dòng Tên, và âm thầm cầu nguyện. Ngài qua đời một cách lặng lẽ vào năm 1556, không phô trương, đúng như cách một người lính đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình trên đất mẹ.
Lời Kết Cho Bạn Và Tôi
Nhiều thế kỷ đã trôi qua, từ căn phòng nhỏ của Íñigo năm xưa, Dòng Tên đã vươn mình trở thành một trong những dòng tu có ảnh hưởng lớn nhất lịch sử nhân loại — từ những nhà khoa học, thiên văn, triết gia, đến những nhà truyền giáo hy sinh trên những vùng đất xa xôi.
Nhìn lại hành trình của Thánh Inhaxio Loyola, chúng ta nhận ra một bài học thiêng liêng vô giá:
Thiên Chúa không cần những con người hoàn hảo ngay từ đầu. Ngài chỉ cần những trái tim dám để cho Ngài đập vỡ sự kiêu ngạo.
Nếu hôm nay bạn cảm thấy cuộc đời mình dường như vừa bị một “viên đại bác” nào đó bắn trúng — một thất bại trong sự nghiệp, một biến cố sức khỏe, hay sự vỡ vụn của một ước mơ — xin đừng tuyệt vọng. Rất có thể, Thiên Chúa cũng đang bắt đầu viết nên chương đẹp nhất trong cuộc đời bạn, ngay trên chính căn phòng dưỡng thương và đôi chân khập khễng của bạn.
Chìa Khóa Paul TMC
- Nếu bạn cũng đang đứng trước những ‘căn phòng dưỡng thương’ của cuộc đời, hãy để lại một lời cầu nguyện bên dưới nhé!
- Hãy bấm Chia Sẻ bài viết này đến những ai đang tìm kiếm hướng đi và sự bình an trong tâm hồn.
